Geçtiğimiz hafta Küba yönetimi, ekonomik ve toplumsal alanda son derece kapsamlı dönüşümleri içeren düzenlemeleri kabul etti.Toplam 176 hükümden oluşan ve 23 başlık altında toplanan bu değişiklikler, Küba Komünist Partisi (KKP) Merkez Komitesi'nin olağanüstü toplantısının ardından Ulusal Halk Gücü Meclisi tarafından onaylandı. Bu önlemler, ABD'nin 60 yılı aşkın süredir uyguladığı ağır abluka ve özellikle bu yılın Ocak ayından itibaren uygulamaya koyduğu enerji ablukasının ülke halkı üzerinde yarattığı son derece zor ekonomik koşullara bir yanıt olarak sunulmaktadır.
Onaylanan düzenlemeler, KKP'nin 6. Kongresi'nden (2011) sonra benimsenen politika ve kararların devamı niteliğindedir. Bunların temel unsuru, özel yabancı sermaye yatırımlarının ekonominin bütün sektörlerinde teşvik edilmesi ve kaynakların dağıtımında piyasa mekanizmalarının benimsenmesidir.Başlıca düzenlemeler şunlardır:Devlet işletmeleri daha fazla özerklik kazanacak ve özel işletmeler gibi anonim şirkete dönüşebilecektir.Devlet, özel sektör ve yabancı yatırımcılar istedikleri sayıda işletmede hisse sahibi olabilecektir.
Özel işverenler 100'den fazla işçi çalıştırabileceklerdir.Özel işletmeler dış ticarete doğrudan erişebilecek, böylece devletin dış ticaret tekeli kaldırılmış olacaktır.Devlet işletmelerindeki mevcut ücret skalası kaldırılacaktır.Enflasyon dikkate alınarak bir asgari ücret belirlenecek, ancak ücretlerin nihai düzeyi çalışanlar, sendika ve işletme arasındaki görüşmeler sonucunda ve işletmenin mali gücüne bağlı olarak belirlenecektir.
Düzenlemeler, mülkiyet ilişkilerinde değişiklikler öngörmekte ve mülkiyet ile yönetim arasında ayrım yapmaktadır. Bununla birlikte, "üretim araçlarının temel unsurları üzerindeki toplumsal mülkiyetin korunacağı" da ifade edilmektedir.
Bu çerçevede, sözde yerel ekonomi ile kamu hizmetlerinin geliştirilmesi amacıyla eyalet ve belediye yönetimlerine daha geniş yetkiler verilmekte; bunun da doğrudan yabancı yatırımların teşvik edilmesiyle sağlanacağı belirtilmektedir.
Önemli değişikliklerden biri de arazi kullanımına ilişkindir. Devlet, özel, karma veya gerçek ve tüzel kişilere, başvurdukları projeye uygun olmak kaydıyla, tarım, ormancılık, tütün üretimi ile ekoturizm ve kırsal turizm projeleri için araziler üzerinde süresiz intifa hakkı tanıyacaktır.Tarımsal kooperatifler de ürünlerini ihraç etmek ve tarımsal girdiler ile teknolojileri ithal etmek amacıyla doğrudan dış ticaret yapabileceklerdir.
Ayrıca, Sermaye Piyasası Komisyonu'nun (BCC) denetimi altında faaliyet gösterecek özel finans kuruluşlarının, bankaların ve döviz bürolarının kurulmasına izin verilecek; bunlar devlet bankalarıyla aynı düzenleyici kurallara tabi olacaktır.
Turizm sektörü de özel sermayeye daha fazla açılacak; gayrimenkullerin değerlendirilmesi ve sigortacılık piyasasında özel girişimlerin faaliyet göstermesi mümkün olacaktır.Bütün bu düzenlemeler, denetim mekanizmalarının yeniden yapılandırılması, bakanlık ve kamu kurumlarının sayısının azaltılması ve gerekli hukuki ile kurumsal değişikliklerin yapılmasıyla desteklenecektir.
Ayrıca, özel ve yabancı sermayenin yakıt ithalatı ve ticaretine, perakende satış ağı da dâhil olmak üzere katılmasına izin verilecektir.
Ülkenin Başbakanı ve KKP Merkez Komitesi Siyasi Büro üyesi Manuel Marrero, bu değişikliklerin devletin toplumsal sorumluluğundan vazgeçmesi anlamına gelmediğini belirterek, "kaynakların etkin dağılımı için piyasa mekanizmalarının tanınmasını içerdiğini" söyledi. Marrero ayrıca, "bu önlemlerin sosyalist projeden bir sapma olmadığını, aksine onun gelişim mantığına uygun olduğunu" ifade etti.
Bununla birlikte, metne göre ticari ilişkilerinin ve piyasa mekanizmalarının daha da güçlendirilmesi; üretim araçları üzerindeki toplumsal mülkiyetin, merkezi bilimsel planlamanın ve işçi denetiminin zayıflatılması, sosyalist toplumun temel ilkelerine aykırıdır. Yazıda, Sovyetler Birliği ve diğer sosyalist ülkelerde sosyalizmin çözülüşünün tarihsel deneyimi ile Çin'de kapitalist ilişkilerin egemen hale gelmesinin halklar açısından son derece olumsuz sonuçlar doğurduğu ileri sürülmektedir.
Yazı, Küba'da gerçekleştirilen bu değişikliklerin eleştirel biçimde incelenmesi ve tartışılmasının önemli olduğunu belirtirken, komünistlerin aynı zamanda kahraman Küba halkının yanında durması, ABD emperyalizminin uzun yıllardır uyguladığı ağır ablukanın sona erdirilmesini talep etmesi ve Küba Devrimi'ni desteklemesi gerektiğini savunmaktadır.
Yayımlandığı kaynak: "Rizospastis" (Ριζοσπάστης), Yunanistan Komünist Partisi (KKE) Merkez Komitesi'nin resmî yayın organı.